Sytuacje, od których zaczyna się rozmowa

Programista odszedł. Co zrobić z systemem, który po sobie zostawił?

Zaktualizowano 3 min czytania

KrótkoNajpierw odzyskaj kontrolę, dopiero potem decyduj o zmianach. W pierwszych dniach zbierz dostępy do kodu, serwera i domeny, sprawdź, czy kopia zapasowa istnieje i da się ją odtworzyć, i niczego nie aktualizuj na produkcji „na próbę”. Dopiero z tym wiesz, czy system trzeba naprawić, czy wymienić.

Pierwsze dni: odzyskaj kontrolę

  1. Spisz, gdzie system mieszka: serwer lub hosting, domena i DNS, repozytorium kodu, baza danych, poczta wychodząca, płatności i inne usługi zewnętrzne.
  2. Ustal, kto ma dostęp do każdego z tych miejsc. Konto założone na prywatny adres odchodzącego programisty przepisz na firmę, zanim ten adres przestanie działać.
  3. Zdobądź kod źródłowy razem z historią zmian. Kod, który istnieje tylko na serwerze produkcyjnym, jest o jedną awarię dysku od zniknięcia; zrób jego kopię w miejscu, które należy do firmy.
  4. Sprawdź kopie zapasowe: czy powstają, gdzie leżą i — to najważniejsze — czy ktoś kiedykolwiek odtworzył z nich system. Kopia, której nie próbowano odtworzyć, jest przypuszczeniem.
  5. Zmień hasła i klucze, do których odchodzący miał dostęp, gdy tylko przekaże wiedzę, której jeszcze potrzebujesz.

Czego nie robić

  • Nie aktualizuj wersji języka, frameworka ani serwera bezpośrednio na produkcji. Stare systemy często opierają się na zachowaniach, które nowe wersje usuwają.
  • Nie zamawiaj przepisania od zera, zanim ktoś oceni stan tego, co już jest. Przepisanie bywa potrzebne, ale to wniosek z oceny, nie jej punkt wyjścia.
  • Nie kasuj kont, zadań cyklicznych ani „dziwnych” plików na serwerze, jeśli nie wiesz, do czego służą. Zadanie, o którym nikt nie pamięta, bywa tym, które wysyła faktury.
  • Nie czekaj na awarię, żeby się tym zająć. Bez dostępów i sprawdzonej kopii pierwszą okazją do nauki będzie dzień, w którym system przestanie działać.

Co zwykle wychodzi na jaw

W systemach po odejściu autora zwykle okazuje się, że brakuje dokumentacji, wersje języka i bibliotek są stare, kopie zapasowe nie były sprawdzane, a część logiki żyje tylko w zadaniach na serwerze i w pamięci poprzednika. To nie oznacza, że system jest zły. Oznacza, że nie da się go jeszcze bezpiecznie rozwijać.

Samo to, że system działa, nie mówi nic o jego stanie. Stare wersje oprogramowania i niesprawdzone kopie nie dają objawów aż do dnia awarii.

Jak wygląda audyt w takiej sytuacji

Audyt trwa 5 dni roboczych. Do pracy wystarczy dostęp do kodu i serwera; dokumentację odtwarzamy w jego trakcie. Efektem jest raport pisany dla właściciela firmy: sprawy według wagi, skutek każdej z nich dla firmy i proponowany kierunek naprawy, a na końcu rekomendacja, czy system naprawiać, czy wymieniać.

Wycenę i terminy ustalamy na rozmowie po raporcie. Raport jest Twój i możesz zrealizować go z kimkolwiek.

Pytania i odpowiedzi

Czy da się przejąć system bez dokumentacji?

Tak. Do audytu wystarczy dostęp do kodu i serwera. Dokumentację odtwarzamy w trakcie audytu i stabilizacji.

Skąd mam wiedzieć, że system jest w złym stanie, skoro działa?

Z samego działania nie wiesz. Stare wersje oprogramowania, kopie zapasowe, których nikt nie sprawdził, i dostępy, które zna jedna osoba, nie dają objawów, dopóki nie dojdzie do awarii. Pięć pytań z testu „60 sekund” pokazuje, które z tych miejsc u Ciebie są niewiadomą.

Czy muszę od razu zamawiać audyt?

Nie. Zbierz dostępy i sprawdź kopie zapasowe samodzielnie, to nic nie kosztuje. Audyt jest potrzebny, gdy chcesz wiedzieć, w jakim stanie jest kod i serwer oraz co zrobić najpierw.

Chcesz wiedzieć, jak to wygląda w Twoim systemie?